Sıfır Atık 9 yaşında: 90 milyon ton atık ekonomiye kazandırıldı
Sıfır Atık Hareketi 9. yılına girerken, 2017’den bu yana 90 milyon ton atık geri kazanıldı.
Türkiye’de 27 Eylül 2017’de başlatılan Sıfır Atık Hareketi, 9. yılına giriyor. Emine Erdoğan’ın himayelerinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında bugüne kadar 90 milyon ton geri kazanılabilir atık ekonomiye kazandırıldı.
Bu yıl hareketin 9. yılı, “0'dan COP31'e Dünya için Hep Birlikte” temasıyla kutlanıyor. Türkiye’nin Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) ev sahipliği yapacak olması da Sıfır Atık çalışmalarını uluslararası iklim gündeminin önemli başlıklarından biri haline getiriyor.
Sıfır Atık 2017’de başladı
“Sıfır Atık” projesi, 27 Eylül 2017’de “Dünya Ortak Evimiz” sloganıyla hayata geçirildi. Zaman içerisinde uluslararası çevre politikalarında da karşılık bulan hareket kapsamında 30 Mart, Birleşmiş Milletler tarafından 2022 yılında “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan edildi.
Sıfır Atık çalışmalarının küresel ölçekte yaygınlaştırılması amacıyla Birleşmiş Milletler bünyesinde Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu da oluşturuldu.
Geri kazanım oranı yüzde 37,53’e çıktı
Bakanlık verilerine göre 2017’de yüzde 13 olan geri kazanım oranı, 2024’te yüzde 36,08’e, 2025’te ise yüzde 37,53’e yükseldi.
Türkiye’de 220 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi uygulanmaya başlandı. Çalışmalar kapsamında yaklaşık 28 milyon kişiye Sıfır Atık konusunda eğitim verildi.
Türkiye, geri kazanım oranını 2035’te yüzde 60’a, 2053’te ise yüzde 70’e çıkarmayı hedefliyor.
90 milyon ton atık geri kazanıldı
2017’den 2025 yılı sonuna kadar toplam 90 milyon ton geri kazanılabilir atık, lisanslı işletmeler tarafından işlenerek yeniden ekonomiye kazandırıldı.
Geri kazanılan atıkların dağılımı şöyle:
- 36,1 milyon ton kağıt ve karton
- 10,2 milyon ton plastik
- 9,6 milyon ton metal
- 3,5 milyon ton cam
- 30,6 milyon ton organik ve diğer geri kazanılabilir atık
Bu çalışmaların Türkiye ekonomisine yaklaşık 365 milyar lira katkı sağladığı bildirildi.
Enerji, su ve petrol tasarrufu sağlandı
Geri kazanım çalışmalarıyla 270 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu elde edildi. Bu miktarın yaklaşık 54 milyon hanenin bir yıllık elektrik tüketimine eşdeğer olduğu belirtildi.
Ayrıca 2 trilyon litre su tasarrufu sağlanırken, 60 milyar litre petrol kullanımına eşdeğer tasarruf gerçekleştirildi. Atık depolama alanlarında ise yaklaşık 390 milyon metreküplük alanın tasarruf edildiği kaydedildi.
Çalışmalar kapsamında 613 milyon ağacın kesilmesinin önlendiği ve yaklaşık 180 milyon ton sera gazı salımının engellendiği açıklandı.
Sıfır Atık Mavi kapsamında 375 bin ton deniz çöpü toplandı
Denizlerdeki atıkların azaltılması amacıyla 2019 yılında başlatılan Sıfır Atık Mavi hareketi kapsamında 28 kıyı ilinde çalışmalar yürütülüyor.
Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 375 bin ton deniz çöpünün toplandığı bildirildi. Toplanan miktarın yaklaşık 29 bin çöp kamyonuna denk geldiği belirtildi.
Fethiye Körfezi’nde ise dip çamurunun temizlenmesine yönelik çalışma başlatıldı. Proje kapsamında yaklaşık 600 hektarlık alanda biriken toplam 16 milyon 268 bin 925 metreküp dip çamurunun temizlenmesi planlanıyor.
Depozito sisteminde 326 milyondan fazla ambalaj toplandı
Depozito Yönetim Sistemi kapsamında da çalışmalar sürüyor. 25 Eylül itibarıyla 326 milyon 622 bin PET, alüminyum ve cam içecek ambalajının sistem kapsamında toplandığı açıklandı.
Sisteme kayıtlı kullanıcı sayısının 3 milyon 300 bini geçtiği belirtildi. Uygulamayla vatandaşların kullandıkları ambalajları depozito makinelerine teslim ederek teşvik bedeli alması ve ambalajların yeniden ekonomiye kazandırılması amaçlanıyor.
Sıfır Atık COP31 gündeminde
Sıfır Atık, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenecek COP31’in Eylem Gündemi’nde yer alan 10 öncelikli başlıktan biri olarak belirlendi.
Çalışmalar kapsamında Antalya’da Sıfır Atık Köyleri oluşturulması, yerel yönetimlerin altyapısının güçlendirilmesi ve döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması planlanıyor.
Sıfır Atık Hareketi’nin 9. yılında Türkiye, geri dönüşüm oranının artırılması, atıkların kaynağında ayrıştırılması, deniz kirliliğinin azaltılması ve kaynakların daha verimli kullanılmasına yönelik çalışmalarını sürdürüyor.
