10 Kasım'da Atatürk anılıyor: Cumhuriyet'in kurucusu 88 yıl önce bugün hayata veda etti

Selanik'ten Cumhuriyet'in kuruluşuna uzanan yaşam

1881 yılında Selanik'te dünyaya gelen Mustafa Kemal Atatürk, eğitim hayatının ardından askerlik mesleğini seçti. Selanik Askerî Rüştiyesi ve Manastır Askerî İdadisi'nde eğitim gördükten sonra İstanbul Harp Okulu ve Harp Akademisi'nden mezun oldu.

Osmanlı ordusunda farklı görevlerde bulunan Mustafa Kemal, özellikle 1915 yılında Çanakkale Cephesi'nde gösterdiği askerî başarılarla tanındı. Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar'daki muharebelerde üstlendiği görevler, askerî liderliğinin öne çıkmasını sağladı.

19 Mayıs 1919'da Millî Mücadele başladı

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Anadolu'nun işgal edilmesi üzerine Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak bağımsızlık mücadelesinin örgütlenmesinde öncü rol üstlendi.

Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas kongreleriyle millî bağımsızlık mücadelesinin temel ilkeleri belirlendi. 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılmasıyla mücadele, millet iradesine dayanan bir yönetim altında sürdürüldü.

Sakarya Meydan Muharebesi ve 30 Ağustos 1922'de kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktaları arasında yer aldı. Türk ordusunun İzmir'e girmesiyle Anadolu'nun işgalden kurtarılması sürecinde belirleyici aşamaya ulaşıldı.

29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi

Kurtuluş Savaşı'nın ardından 24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması imzalandı. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

Atatürk, 1938 yılındaki vefatına kadar Cumhurbaşkanlığı görevini sürdürdü. Bu dönemde eğitimden hukuka, ekonomiden toplumsal yaşama kadar birçok alanda köklü değişiklikler gerçekleştirildi.

Türkiye'nin geleceğini şekillendiren reformlar

Cumhuriyet'in ilk yıllarında gerçekleştirilen reformlar, Türkiye'nin siyasi ve toplumsal yapısında önemli değişimlere yol açtı.

1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilerek eğitim ve öğretim birliği sağlandı. 1928'de Harf Devrimi gerçekleştirildi ve Latin esaslı Türk alfabesine geçildi. Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu kurularak dil ve tarih alanındaki çalışmalar desteklendi.

Kadınların toplumsal ve siyasi hayattaki hakları genişletildi. 1930'da belediye seçimlerine katılma, 1934'te ise milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı.

Ekonomide sanayileşme ve tarımsal üretimin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütüldü. Devlet öncülüğünde sanayi yatırımları hayata geçirildi.

Dış politikada bağımsızlık ve barış öne çıktı

Atatürk döneminde Türkiye'nin dış politikası, bağımsızlığın korunması ve bölgesel barışın güçlendirilmesi üzerine şekillendi.

Türkiye, 1932 yılında Milletler Cemiyetine üye oldu. 1934'te Balkan Antantı, 1937'de Sadabat Paktı imzalandı. 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye'nin boğazlar üzerindeki egemenlik hakları güçlendirildi.

Hatay'ın Türkiye'ye katılması ise Atatürk'ün vefatından sonra, 1939 yılında gerçekleşti.

10 Kasım 1938'de saat 09.05'te hayata veda etti

Sağlık sorunları nedeniyle 1938 yılında Dolmabahçe Sarayı'nda tedavi gören Atatürk, 10 Kasım 1938 Perşembe günü saat 09.05'te yaşamını yitirdi.

Atatürk'ün naaşı, 19 Kasım'da İstanbul'dan Ankara'ya uğurlandı. 21 Kasım 1938'de düzenlenen devlet töreninin ardından Ankara Etnografya Müzesi'ndeki geçici kabrine yerleştirildi.

10 Kasım 1953'te ise naaşı, Ankara'da inşa edilen Anıtkabir'e nakledildi.

Türkiye saat 09.05'te saygı duruşunda

Atatürk'ün vefatının üzerinden 88 yıl geçmesine rağmen, bıraktığı tarihî miras ve Cumhuriyet'in kuruluşundaki rolü anılmaya devam ediyor.

Her yıl 10 Kasım'da saat 09.05'te Türkiye genelinde sirenler eşliğinde saygı duruşu gerçekleştiriliyor. Anıtkabir başta olmak üzere ülkenin farklı şehirlerinde düzenlenen törenlerde Atatürk'ün yaşamı, fikirleri ve Cumhuriyet'e kazandırdığı değerler hatırlanıyor.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, ebediyete intikalinin 88. yılında saygı, minnet ve özlemle anılıyor.