COP31’de iklim krizi masada: Türkiye’nin 7 yıl önce verdiği sözler ne oldu?

COP31 kararları sahada neyi değiştirecek?

Antalya'nın ev sahipliği yaptığı COP31'de dünya liderleri iklim değişikliği, küresel ısınma, biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir gelecek için atılacak adımları değerlendiriyor.

BHA Genel Müdürü Gazeteci Muhammet Kaçar, zirveye ilişkin değerlendirmesinde iklim krizinin artık geleceğe yönelik bir tehdit olmaktan çıktığını ve bugünün önemli sorunlarından biri haline geldiğini belirtti.

WWF'nin Yaşayan Gezegen Raporu'na göre, 1970-2020 yılları arasında izlenen omurgalı yaban hayatı popülasyonlarında küresel ölçekte ortalama yüzde 73 azalma yaşandı. Karasal ekosistemlerde bu oran yüzde 69, tatlı su ekosistemlerinde ise yüzde 85 olarak kaydedildi.

Kaçar, iklim mücadelesinin yalnızca karbon emisyonlarını azaltmakla sınırlı tutulmaması gerektiğini, ormanların, göllerin, akarsuların ve doğal yaşam alanlarının korunmasının da öncelikli olması gerektiğini vurguladı.

İklim zirvelerinde hedefler kadar uygulama da önemli

İklim zirvelerinde açıklanan hedeflerin sahadaki karşılığının sorgulanması gerektiğine dikkat çeken Kaçar, iklim finansmanı ve emisyon hedeflerinin yanı sıra uygulama takvimi ve ayrılan kaynakların da şeffaf biçimde açıklanmasını istedi.

Kaçar, COP31 kapsamında üç temel sorunun yanıtlanması gerektiğini belirtti: Hangi adım atılacak, ne zaman uygulanacak ve bunun için ne kadar kaynak ayrılacak?

Karadeniz'de 2019 yılında açıklanan eylem planı yeniden gündemde

Kaçar, Türkiye'nin geçmiş yıllarda açıkladığı iklim eylem planlarının sonuçlarının da değerlendirilmesi gerektiğini belirterek 2019 yılında hazırlanan Karadeniz Bölgesi İklim Değişikliği Eylem Planı'na dikkat çekti.

Dönemin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından açıklanan ve Artvin, Rize, Trabzon, Giresun, Ordu ile Samsun'u kapsayan 15 maddelik plan kapsamında, sel ve heyelan riski taşıyan dere yataklarındaki 1.950 binanın acilen boşaltılması gerektiği tespit edilmişti.

Söz konusu binalarda yaşayan yaklaşık 2 bin ailenin güvenli konutlara taşınması öngörülmüştü. Rize'de ise 40 ayrı dere yatağında bulunan 573 riskli binanın yıkılması planlanmıştı.

Yedi yılda kaç riskli bina kaldırıldı?

Aradan geçen yedi yılın ardından planın uygulama sonuçlarının açıklanması gerektiğini belirten Kaçar, şu soruları gündeme getirdi:

• 2019 yılında riskli olduğu açıklanan 1.950 binanın kaçı boşaltıldı?
• Bu binaların kaçı yıkıldı, kaç aile güvenli konutlara taşındı?
• Rize'de yıkılması planlanan 573 binanın kaçı hâlâ ayakta?
• Karadeniz'de bugün kaç aile sel ve heyelan riski altında yaşamını sürdürüyor?

Bölgede dere ıslahı, kentsel dönüşüm ve riskli yapıların kaldırılmasına yönelik çalışmalar yapıldığını hatırlatan Kaçar, ancak geçmişte açıklanan hedeflerin ne kadarının tamamlandığının somut verilerle ortaya konulması gerektiğini ifade etti.

Afet riskinde plansız yapılaşma da etkili

Karadeniz'in yoğun yağışları, dik yamaçları ve dere yataklarına yakın yerleşimleri nedeniyle sel ve heyelan riski taşıdığına dikkat çekilen değerlendirmede, iklim değişikliğinin bu riskleri ağırlaştırabildiği belirtildi.

Ancak yaşanan afetlerin tamamını iklim değişikliğine bağlamanın doğru olmayacağına işaret eden Kaçar, dere yataklarındaki yapılaşma, plansız kentleşme ve altyapı eksikliklerinin de afetlerin sonuçlarını ağırlaştırabildiğini vurguladı.

COP31'de yeni hedefler kadar eski sözlerin sonucu da soruluyor

Kaçar, iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca yeni kararlar alınmasının yeterli olmadığını, geçmişte açıklanan eylem planlarının hangi aşamaya geldiğinin de kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirtti.

2019 yılında riskli olduğu tespit edilen yapıların 2026 yılındaki durumunun sorgulanmasının geçmişin hesabını açmak değil, gelecekte yaşanabilecek can kayıplarını önlemek açısından önemli bir sorumluluk olduğunu ifade etti.

Değerlendirmede, COP31'in başarısının yalnızca açıklanan hedeflerle değil, doğayı ve insan hayatını koruyan somut uygulamalarla ölçülmesi gerektiği mesajı öne çıktı.