Türkiye'de beyin göçü 11 yılın zirvesinde: Üniversite mezunlarının yurt dışına yönelimi arttı

Türkiye'de üniversite mezunlarının yurt dışına göçüne ilişkin veriler, nitelikli iş gücünün ülkeden ayrılmasına yönelik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. TÜİK verilerine göre 2025 yılında yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı yüzde 2,2 olarak kaydedildi. Bu oran, verilerin tutulmaya başlandığı 2015 yılından bu yana görülen en yüksek seviye oldu.

Verilerde İstanbul, beyin göçünün en fazla görüldüğü il olarak öne çıkarken, Almanya yurt dışına giden mezunların en çok tercih ettiği ülke oldu.

Beyin göçünde 11 yılın zirvesi: Üniversite mezunlarının yüzde 2,2’si yurt dışına gitti

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı 2025 yılında yüzde 2,2'ye yükselerek son 11 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. İstanbul beyin göçünün en yüksek olduğu il olurken, Almanya yurt dışına giden mezunların ilk tercihi oldu. Sosyolog Prof. Dr. Şükrü Aslan ise akademik özgürlük, ekonomik koşullar ve üniversitelerdeki politik müdahalelerin göçü etkilediğini belirtti.

Türkiye'de nitelikli iş gücünün yurt dışına yönelmesi yeniden gündeme geldi. TÜİK'in açıkladığı 2025 yılı Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri'ne göre, yükseköğretim mezunlarının yurt dışına göç oranı bir önceki yıla kıyasla artarak yüzde 2,2 oldu.

Beyin göçü oranı erkeklerde yüzde 2,7, kadınlarda ise yüzde 1,8 olarak kaydedildi. İller bazında İstanbul yüzde 4 ile ilk sırada yer alırken, İstanbul'u İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova takip etti.

Mezunların ilk tercihi Almanya oldu

Yurt dışına göç eden yükseköğretim mezunlarının en çok tercih ettiği ülke Almanya olarak belirlendi. Almanya'yı yüzde 22 ile ilk sırada, yüzde 16,9 ile ABD, yüzde 10,5 ile Birleşik Krallık, yüzde 8,3 ile Hollanda ve yüzde 5,2 ile Kanada izledi.

Eğitim alanlarına göre yapılan değerlendirmede ise en yüksek beyin göçü oranı yüzde 7 ile bilişim ve iletişim teknolojilerinde görüldü. Bu alanı yüzde 4,8 ile mühendislik, imalat ve inşaat, yüzde 3 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik takip etti.

Prof. Dr. Şükrü Aslan: Akademik yoksullaşma yaşanıyor

Sosyolog Prof. Dr. Şükrü Aslan, beyin göçündeki artışın nedenlerine ilişkin değerlendirmesinde üniversitelerin sayısındaki hızlı artışa, akademik alana yönelik politik müdahalelere ve ekonomik sorunlara dikkat çekti.

İstanbul'un beyin göçü verilerinde ilk sırada bulunmasını kentteki devlet ve vakıf üniversitelerinin sayısının artması ve akademik nüfusun genişlemesiyle ilişkilendiren Aslan, yaşanan sürecin yalnızca akademik hareketlilik üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.

Aslan, üniversitelerdeki politizasyonun bilimsel üretimi ve akademik niteliği olumsuz etkilediğini savundu.

Akademik özgürlük üzerindeki baskılar göçü etkiliyor

Aslan, 2016 yılında Barış İçin Akademisyenler bildirisini imzalayan akademisyenlerin görevlerinden uzaklaştırılmasını, akademik özgürlüğe yönelik müdahalelerin örneklerinden biri olarak gösterdi.

Bazı akademisyenlerin uzun yıllar emek verdikleri üniversitelerden ayrılmak zorunda kaldığını belirten Aslan, bu kişilerin bir bölümünün yurt dışına yöneldiğini dile getirdi.

Ekonomik koşullar da göç kararında etkili

Beyin göçünün nedenleri arasında ekonomik sorunların da önemli bir yer tuttuğunu belirten Aslan, üniversite mezunlarının iş bulma olanaklarının daralmasına ve mevcut ücretlerin yaşam koşullarını karşılamakta yetersiz kalmasına dikkat çekti.

Ekonomik güçlüklerin yalnızca akademisyenleri değil, toplumun farklı kesimlerini de etkilediğini ifade eden Aslan, nitelikli insanların yurt dışına yönelmesinin Türkiye'nin bilimsel ve akademik kapasitesini zayıflatabileceğini söyledi.

Beyin göçünü azaltmak için akademik özgürlük vurgusu

Aslan'a göre nitelikli insan gücünün Türkiye'de kalabilmesi için akademik özgürlüğün, düşünce özgürlüğünün ve adaletin güvence altına alınması gerekiyor.

Bilimsel üretimin gelişmesi ve gençlerin ülkelerinde gelecek kurabilmesi için özgür, güvenli ve akademik çalışmaları destekleyen bir ortam oluşturulmasının önemine işaret ediliyor.