Iran’da en üst düzey liderlik için halefiyet süreci başladı
İran’da dini lider Ali Khamenei’nin hayatını kaybettiğinin duyurulmasının ardından, ülkenin en üst makamı olan “Veliyy-i Fakih” görevi için anayasal süreç devreye girdi.
1979 İslam Devrimi’nden bu yana en kritik siyasi geçişlerden biri olarak değerlendirilen süreçte, yeni liderin belirlenmesi İran Anayasası’nda yer alan hükümler çerçevesinde yürütülecek.
Geçici liderlik konseyi görevde
İran Anayasası’nın 111. maddesi uyarınca liderin ölümü, istifası ya da görevden alınması halinde yetkiler üç kişiden oluşan geçici bir konsey tarafından kullanılıyor.
Bu kapsamda;
-
Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian,
-
Yargı Erki Başkanı Gholam-Hossein Mohseni-Ejei
-
ve Anayasayı Koruyucular Konseyi’nin belirlediği din adamı Alireza Arafi
geçici liderlik konseyinde yer alıyor.
Konsey, yeni lider seçilene kadar Veliyy-i Fakih makamının yetkilerini ortak şekilde kullanacak.
Yeni lideri Uzmanlar Meclisi seçecek
İran Anayasası’nın 107. maddesine göre, 88 üyeden oluşan ve halk tarafından sekiz yıllığına seçilen Uzmanlar Meclisi (Meclis-i Hubregan), liderin görevini sürdürememesi halinde yeni ismi belirlemekle yükümlü.
Üst düzey din adamlarından oluşan Meclis’in Tahran’da toplanarak oylama sürecini başlatması bekleniyor. Seçim gizli oyla yapılacak ve toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğunu alan aday yeni lider ilan edilecek.
Anayasada seçim için belirli bir zaman sınırı bulunmuyor.
Son lider değişimi 1989’da yaşanmıştı
İran’da son lider değişimi 1989 yılında, devrim lideri Ruhollah Khomeini’nin vefatının ardından gerçekleşmişti. Uzmanlar Meclisi aynı gün içerisinde Ali Hamaney’i yeni lider olarak seçmişti.
Halefiyet sürecinin nasıl ilerleyeceği ve yeni liderin kim olacağı, İran iç siyaseti ve bölgesel dengeler açısından yakından takip ediliyor.
